Uitgaan in Rotterdam in de 60s en 70s
Vaak wordt er gezegd van vroeger was alles beter en gezelligger. Wij denken dat dit zeker geldt voor het uitgaansleven in Rotterdam.
De horeca is zo goed als om zeep geholpen mede door eigen toedoen want de prijzen voor een biertje zijn heden ten dagen gewoon niet meer te betalen. Echt gezellige tenten waar je kan dansen zonder overspoeld te worden met dwazen die stijf onder de drugs en pillen zitten vindt je bijna niet meer. Mede daar het bijna overal van die pillenslikkers feesten zijn met op zijn Rotterdams gezegd kolere herrie.
Dan was het vroeger tocj wel anders gezelliiger en betaalbaarder en daarom nemen wij u even mee terug naar die goede tijd met leuke en gezellige uitgaansgelegenheden.
Bristol discotheek
Bristol aan het Hofplein
De Bristol was gevestigd aan het Hofplein, op de hoek met de Coolsingel. De locatie had al vóór de oorlog een belangrijke rol in het Rotterdamse nachtleven; de Bristol kwam op ongeveer dezelfde plek als de vroegere Dancing Pschorr. Het Platform Wederopbouw Rotterdam noemt de nachtclub Bristol expliciet als onderdeel van het naoorlogse uitgaansgebied rond Hofplein en Coolsingel.
Er bestaat zelfs beeldmateriaal waarbij “Dancing, discotheek Bristol” in 1961 wordt gedateerd. Dat is belangrijk, want de naam Bristol was dus al vóór de grote discoperiode van de jaren zeventig aan deze locatie verbonden.
Van dancing naar discotheek
In de jaren zestig maakte het Rotterdamse uitgaansleven een enorme verandering door. De traditionele danszalen met orkesten maakten steeds meer plaats voor zaken waar een dj met platen de muziek verzorgde.
De grote doorbraak van Bristol kwam echter in de jaren zeventig. Volgens een terugblik uit de jaren 2020 werd Bristol in 1975 geopend als de eerste echte discotheek van Rotterdam. Andere bronnen beschrijven de zaak als een van de eerste echte discotheken van de stad.
Bristol werd vooral beroemd vanwege zijn verlichte dansvloer. Volgens de terugblikken was het zelfs de eerste Nederlandse discotheek met zo'n vloer. De zaak was enorm voor die tijd: er wordt gesproken over ongeveer 3.000 m².
DJ Ed van Katwijk
Een van de belangrijkste namen uit de geschiedenis van Bristol was Ed van Katwijk.
Hij was een van de eerste vaste dj's van de zaak en groeide uit tot een begrip in de Rotterdamse dancescene. Zijn grote kracht was dat hij niet uitsluitend de platen draaide die in Nederland al bekend waren.
Ed kocht namelijk regelmatig Amerikaanse importplaten. Daardoor hoorde het Rotterdamse publiek bij Bristol muziek die in Nederland nog nauwelijks bekend was. Radio-dj's als Ferry Maat, Ad Visser en Krijn Torringa kwamen bij Bristol luisteren en namen nieuwe muziek vervolgens mee naar de radio.
Dat maakte Bristol meer dan alleen een discotheek: het was een soort muzikale kraamkamer voor de Nederlandse disco- en soulcultuur.
Welke muziek hoorde je er?
De Bristol-periode valt samen met de enorme opkomst van soul, funk en disco.
Denk aan:
The Trammps
Tavares
Chic
Bee Gees
Earth, Wind & Fire
ABBA
KC and the Sunshine Band
Grace Jones
Spargo
Evelyn Thomas
Een nummer dat Ed van Katwijk noemt als een van de eerste platen die hij bij Bristol draaide, is “Spanish Hustle” van The Fatback Band.
Ook nummers als “Heaven Must Be Missing an Angel” van Tavares en “La Vie en Rose” van Grace Jones werden volgens Ed vanuit Bristol opgepikt door Nederlandse radio-dj's.
Grote artiesten op het podium
Bristol was niet alleen een plek om te dansen. Er vonden ook optredens plaats.
Tot de artiesten die er optraden worden onder meer genoemd:
The Sugar Hill Gang, The Trammps, The Gibson Brothers en Tavares.
Dat geeft goed aan hoe groot Bristol in die periode was. Het was niet zomaar een Rotterdamse dancing, maar een zaak waar internationale disco- en soulartiesten optraden.
De sfeer
Een voormalig bezoeker beschreef Bristol als een enorme discotheek van ongeveer 3.000 m², volledig ingericht in de stijl van de jaren zeventig. De dansvloer deed hem denken aan de dansvloer uit Saturday Night Fever.
De bezoekers kwamen in de typische kleding van die periode:
soulbroeken en wijde pijpen
schoenen met grote/bolle neuzen
bontjassen
brede revers
opvallende kapsels
Voor Rotterdamse jongeren was Bristol daardoor een belangrijke plek om muziek, mode en uitgaan te combineren.
Bristol en de Rotterdamse jeugd
De zaak trok ieder weekend grote aantallen bezoekers. Volgens de herinneringen van Ed van Katwijk stonden er regelmatig ongeveer 500 mensen op de dansvloer.
Bristol werd daarmee onderdeel van een bredere Rotterdamse uitgaanscultuur waarin zaken als dancings, soulclubs, discotheken en later clubs elkaar opvolgden.
Interessant is dat Bristol in herinneringen van Rotterdammers niet alleen wordt gekoppeld aan disco, maar ook aan de overgang van het jaren-60-uitgaansleven naar de soul- en discocultuur van de jaren 70.
De rollerskate-disco
Een bijzonder hoofdstuk was de rollerskate-disco. Bristol wordt genoemd als een van de eerste zaken in Nederland die dit concept introduceerden.
Dat past perfect bij de sfeer van de late jaren zeventig: disco, lichtshows, dansen én rolschaatsen.
Het einde van Bristol
De Bristol bleef jarenlang een begrip, maar uiteindelijk verdween de discotheek.
De locatie aan het Hofplein werd onderdeel van de grote veranderingen in het Rotterdamse centrum. Het Platform Wederopbouw Rotterdam vermeldt dat de discotheek Bristol uiteindelijk werd gesloopt.
Een terugblik op het Rotterdam van de jaren zestig en zeventig noemt bovendien dat Bristol uiteindelijk na een schietpartij werd gesloten.
Daarmee kwam een einde aan een belangrijke periode in de Rotterdamse uitgaansgeschiedenis.
Bristol leeft voort
De naam is echter nooit helemaal verdwenen. Er zijn later verschillende Bristol-reünies georganiseerd. De zoon van Ed van Katwijk organiseert bijvoorbeeld reüniefeesten waarbij voormalige bezoekers elkaar opnieuw ontmoeten en de muziek van de oorspronkelijke Bristol-periode wordt gedraaid.
Dat zegt eigenlijk genoeg over de betekenis van de zaak: voor veel Rotterdammers was Bristol niet zomaar een discotheek, maar een belangrijk onderdeel van hun jeugd.
Een interessante tijdlijn
Periode Bristol
vóór jaren 60 Locatie met lange traditie in het Rotterdamse uitgaansleven
ca. 1960–1965 Dancing/cabaret Bristol aan Hofplein
jaren 60 Overgang naar modernere jeugdcultuur en dansmuziek
1975 Grote start van Bristol als moderne discotheek
jaren 70 Soul, funk en disco worden het handelsmerk
jaren 70 DJ Ed van Katwijk wordt een belangrijke naam
eind jaren 70 Optredens van o.a. Tavares, Trammps en Sugar Hill Gang
jaren 80 Bristol blijft een bekende Rotterdamse uitgaansplek
later Sluiting en uiteindelijk sloop van de locatie
heden Reünies houden de naam Bristol levend
Tudor bar
De Tudor Bar was een van de opvallendste uitgaansgelegenheden aan de Nieuwe Binnenweg in Rotterdam. Vooral vanaf het midden van de jaren zestig groeide de zaak uit tot een belangrijke ontmoetingsplek voor jongeren, beatliefhebbers en muzikanten.
🎸 De Tudor Bar en de Rotterdamse beat
De grote verandering kwam halverwege de jaren zestig. De Tudor was aanvankelijk een wat traditionelere dancing, maar eigenaar Theo Kloen gaf Rotterdamse beatgroepen de kans om er op te treden.
Een belangrijke rol speelde The Tremors. Volgens bassist Tom Wigmore waren zij de eerste beatgroep die een maandcontract in de Tudor kreeg. Het experiment pakte bijzonder goed uit: er stonden volgens zijn herinneringen rijen jongeren voor de deur en uiteindelijk werden zelfs zondagmiddagmatinees georganiseerd.
Onder andere deze groepen worden in verband gebracht met de Tudor:
The Tremors
Eddy & The Eddysons
D 21
John Hatton and the Devotions
Danny and his Favourites
The Hit Fighters
Ook Rotterdamse Indorock vond zijn weg naar de Tudor. The Hit Fighters speelden er bijvoorbeeld in de jaren zestig naast optredens in andere Rotterdamse en Duitse clubs.
🎤 Ook de Blues en R&B kwamen er binnen
De Tudor was niet uitsluitend een beatclub. Een prachtig voorbeeld is het verhaal rond Harry Muskee en Eelco Gelling, later bekend van Cuby + Blizzards.
De groep kreeg een contract om een maand in de Tudor te spelen. De bedoeling was vooral bekende Engelse pop- en beatnummers na te spelen waarop het publiek kon dansen. Tijdens een optreden kwam Rob Hoeke luisteren. Muskee besloot daarop een stevige rhythm-and-blues-set te spelen, met onder meer Gin House Blues en Hobo Blues.
De exploitant vond dat blijkbaar iets té afwijkend van het gewenste Top-40-repertoire en vroeg de band zachter te spelen en weer het gebruikelijke repertoire te brengen. Het incident droeg er volgens de overlevering aan bij dat de muzikanten besloten niet langer in dergelijke clubs te willen spelen.
🕺 De Tudor in de jaren 70 en 80
De Tudor veranderde vervolgens meerdere keren van karakter. Uit herinneringen en foto's ontstaat het beeld van een zaak die zich steeds aanpaste aan het Rotterdamse uitgaansleven.
In de jaren zeventig was de Tudor nog steeds een bekende naam op de Nieuwe Binnenweg. In de jaren tachtig kreeg de zaak een veel ruiger en alternatiever imago. Fons Burger, die later betrokken was bij onder meer Nighttown en Rotown, noemde de Tudor als een van de plekken waar je na andere cafés terechtkon voor het nachtleven.
Er kwamen onder andere studenten, Surinamers, alternatieve jongeren en nachtbrakers. Een terugblik op de Tudor beschrijft de zaak als een donkere kelder waar vooral zwarte muziek werd gedraaid. James Brown, funk en later rap waren er belangrijk.
Dat maakt de Tudor interessant: dezelfde locatie die in de jaren zestig een podium bood aan beat- en Indorockbands, werd later een belangrijke plek voor funk, soul en alternatieve uitgaanscultuur.
🌈 Een bijzondere Rotterdamse reputatie
De Tudor kreeg uiteindelijk een nogal legendarische reputatie. Een oud-bezoeker beschreef de zaak als een plek waar allerlei soorten mensen door elkaar kwamen en waar de sfeer veel vrijer was dan in traditionele cafés. Er werd tot diep in de nacht gedanst.
De Tudor hoorde daarmee bij een hele keten van legendarische Rotterdamse uitgaansplekken rond de Nieuwe Binnenweg en het Oude Westen, waaronder Dizzy, Heavy, Sjaan, Cita 2000 en De Vagebond.
📻 Voor de Rotterdamse muziekgeschiedenis is de Tudor bijzonder
De Tudor Bar was vooral interessant omdat hij een schakel vormt tussen verschillende muziekgeneraties:
Rock-'n-roll / Indorock → beat → R&B/blues → soul/funk → alternatieve muziek
En juist daarom kom je de naam Tudor steeds opnieuw tegen wanneer je oude Rotterdamse bands onderzoekt. The Tremors, The Hit Fighters en andere groepen konden er langdurig spelen en zo een vast publiek opbouwen.
Disco Dancing Mallegat
Disco Dancing Mallegat was een opvallende uitgaansgelegenheid aan de Stadionweg op Rotterdam-Zuid, in de omgeving van de voormalige gasfabriek en het huidige Mallegatpark. Vooral in de jaren 1970 en 1980 is de zaak in herinneringen van Rotterdammers terug te vinden.
📍 Waar zat Mallegat?
De dancing bevond zich aan de Stadionweg, vlak bij de voormalige Feijenoordsche Gasfabriek. De karakteristieke gashouders vormden een belangrijk herkenningspunt. In een herinnering uit 2022 wordt expliciet vermeld dat er in de jaren '70-'80 een dancing Mallegat aan de Stadionweg zat, vlak naast wat er nog van de gasfabriek over was.
De naam Mallegat is overigens veel ouder dan de discotheek. Het Mallegat was oorspronkelijk een waterverbinding in het gebied van Feijenoord; het gebied kreeg zijn naam al in de 19e eeuw.
🕺 Van café naar dancing
Interessant is dat het pand eerder bekend stond als Café Rijnvaart/Rijnvaarthuis. Volgens een uitgebreide herinnering van iemand die het café van dichtbij kende, werd het in 1969 verkocht aan Ton Blaauw, bijgenaamd "Ton de Snor". Hij maakte er vervolgens een discotheek van, Het Mallegat.
Volgens dezelfde bron veranderde hij het interieur behoorlijk:
de gewone stoelen verdwenen;
er kwamen kussentjes op de vloer;
er werden maar liefst vier bars ingebouwd;
het karakter veranderde van café naar uitgaansgelegenheid/discotheek.
Dat maakt Mallegat interessant in de ontwikkeling van het Rotterdamse nachtleven: het was niet zomaar een moderne discotheek die vanuit het niets ontstond, maar kwam voort uit een ouder café in een uitgesproken haven- en volksbuurt.
🎵 Wat voor publiek kwam er?
Hier moet ik wel een onderscheid maken tussen "disco" in de naam en het publiek dat er daadwerkelijk kwam.
Een Rotterdamse herinnering beschrijft Mallegat als geen typische discotheek voor schoolgaande jeugd. Volgens die herinnering was het publiek eerder wat ouder en werd de zaak zelfs meer als een sexclub dan als een gewone disco ervaren. Dat is een persoonlijke herinnering en geen officiële typering, maar geeft wel een interessant beeld van de reputatie van de zaak.
Dat past ook bij de omgeving: het Mallegat lag aan de rand van een gebied waar havenarbeiders, vrachtwagenchauffeurs, schippers en ander nachtelijk publiek kwamen.
🔥 Het einde
Over de precieze sluitingsdatum is de beschikbare informatie minder duidelijk. In herinneringen wordt genoemd dat het pand uiteindelijk uitbrandde en later werd gesloopt.
De omgeving zelf veranderde daarna sterk. De oude gasfabriek was al in 1965 gesloten. De twee overgebleven gaskoepels kregen later allerlei andere functies, waaronder wijkcentrum, discotheek, sportschool en creatieve broedplaats.
🗣️ Een interessant stukje Rotterdamse uitgaansgeschiedenis
Mallegat hoort eigenlijk bij een groep Rotterdamse gelegenheden die tegenwoordig nauwelijks meer bekend zijn, maar voor de uitgaanscultuur van Zuid belangrijk waren. Denk aan zaken rond Feijenoord, de Oranjeboomstraat, Stadionweg en het Mallegat.
Odeon
🎭 Het ontstaan van Odeon
Het gebouw aan de Gouvernestraat werd in 1924 opgeleverd. Architect was Albert Frederik Aalbers, die toen pas 26 jaar oud was. Het complex bestond onder meer uit een grote feestzaal met foyer, winkels en pakhuizen. Achter het complex bevond zich een schouwburgzaal met daarboven een ruimte die ook als balzaal gebruikt kon worden.
Odeon werd daardoor veel meer dan alleen een theater. Er vonden onder andere plaats:
dansavonden
variétévoorstellingen
toneel
feesten en partijen
filmvoorstellingen
bokswedstrijden
verenigingsavonden
talentenjachten
manifestaties en politieke bijeenkomsten
Een herinnering uit het Oude Westen beschrijft Odeon zelfs als een van de meest veelzijdige zalen van Rotterdam.
🥊 Het boksen van Theo Huizenaar
Een heel belangrijk hoofdstuk was de bokssport. Na de oorlog werd Odeon een bekende Rotterdamse bokszaal. De bokspromotor Theo Huizenaar organiseerde er jarenlang grote boksgala's.
De grote zaal kon na de naoorlogse verbouwing ongeveer 1.000 bezoekers bevatten. Veel Rotterdamse boksers maakten er hun debuut en de Huizenaar-avonden waren volgens historische beschrijvingen vaak uitverkocht.
Dat verklaart ook waarom oudere Rotterdammers vaak spreken over het "bokstheater Odeon".
🎸 Odeon en de Rotterdamse rock-'n-roll
Voor jouw interesse in de Rotterdamse bands uit de jaren 50/60 is dit waarschijnlijk het interessantste gedeelte.
1958 was een belangrijk jaar. Odeon werd een van de belangrijkste podia voor de eerste Rotterdamse rock-'n-roll- en Indorockgroepen.
Volgens een historische publicatie over het Oude Westen stond Oety and His Rollers in 1958 in Odeon. De bezetting bestond onder meer uit de broers Oety, Errol en Jimmy Johannes, Jan en Daan Schouten, Feike Blokstra en drummer Jan Herwaarden.
Odeon werd daarmee feitelijk een van de geboorteplaatsen van de Rotterdamse Indorock.
⚡ Oety & His Real Rockers
Oety's band speelde er volgens een uitgebreid bandhistorisch overzicht zelfs regelmatig ieder weekend van ongeveer acht uur 's avonds tot één uur 's nachts. Dat waren lange dansavonden, waardoor de band enorm veel podiumervaring kon opdoen.
Dat is interessant omdat Odeon dus niet alleen een plaats was waar bands één optreden deden. Het was een plek waar Rotterdamse muzikanten zich daadwerkelijk konden ontwikkelen als liveband.
🎸 The Blue Eagles
Ook The Blue Eagles waren nauw verbonden met Odeon. Zanger/gitarist George "Djodji" Barendse, die de bijnaam "de Rotterdamse Elvis" kreeg, trad er met zijn groep op. Volgens de bronnen fungeerden The Blue Eagles zelfs een tijdlang als huisorkest van Odeon.
Dat maakt Odeon bijzonder interessant wanneer je de geschiedenis van de Rotterdamse Indorock probeert te reconstrueren.
Andere groepen die in verband met Odeon worden genoemd zijn onder meer:
Oety & His Rollers / Oety & His Real Rockers
The Blue Eagles
The Black Devils
The Black Dynamites
The Cherokees
The Javalins
The Thielman Brothers
Een buurtpublicatie noemt Odeon expliciet als een belangrijk podium voor deze vroege Indo-groepen.
🎶 The Thielman Brothers
Ook de Tielman Brothers horen bij het verhaal. In herinneringen uit het Oude Westen worden zij genoemd als een van de Indo-groepen die in Odeon speelden.
Odeon zat daarmee midden in de Rotterdamse Indo-jeugdcultuur. De haven speelde hierbij een belangrijke rol: via zeelieden en mensen met contacten in Indonesië kwamen Amerikaanse rock-'n-rollplaten Rotterdam binnen. Jonge Indo-muzikanten gingen die muziek vervolgens zelf spelen.
Dat is een van de redenen waarom Rotterdam naast Den Haag zo'n belangrijke rol kreeg in de vroege Nederlandse Indorock.
💃 Dansen in Odeon
Odeon was overigens niet uitsluitend een concertzaal. Dansen was minstens zo belangrijk.
Er zijn herinneringen aan dansavonden waarbij na een toneel- of cabaretvoorstelling het publiek bleef hangen voor het dansen.
Daarmee was Odeon in de jaren 50 en 60 een echte ontmoetingsplaats voor jongeren uit Rotterdam-West.
📻 Ook vóór de rock-'n-roll
De geschiedenis van Odeon gaat nog veel verder terug. In het interbellum was Odeon al een podium voor moderne dansmuziek en jazz. Onder andere Freddy Johnson trad er in de jaren 30 op; zijn optreden in 1935 wordt genoemd als een hoogtepunt.
Je krijgt daardoor eigenlijk een mooie muzikale lijn:
jazz → swing → dansorkesten → rock-'n-roll → Indorock → beatmuziek
Odeon maakte verschillende fases van die ontwikkeling mee.
🏢 Wat gebeurde er later?
In 1969/1971 kwam Odeon in gemeentelijke handen en ontwikkelde het zich steeds meer richting een sociaal-cultureel centrum. In 1976 werd het na een grote renovatie opnieuw feestelijk geopend. Later kwamen er onder andere sportactiviteiten, verenigingen en wijkactiviteiten.
Het oude gebouw is uiteindelijk gesloopt voor nieuwbouw. De naam Odeon bleef echter behouden; het nieuwe complex aan de Gouvernestraat draagt die naam nog steeds.